Ticari Defterlerin Saklama Süresi: 10 Yıl ve Delil Değeri

Ticari defterler ve belgeler on yıl saklanır (TTK md. 82). Sürenin başlangıcı, elektronik saklama, zayi hâlinde belge alma ve defterlerin delil değeri.

Ticari Defterlerin Saklama Süresi: 10 Yıl ve Delil Değeri
Yapay Zeka ile Özetleyin

Ticari işletmesi olan herkes, defter tutmanın yanında bunları ve dayanak belgeleri belirli bir süre saklamakla da yükümlüdür. Türk Ticaret Kanunu bu süreyi on yıl olarak belirler; sürenin ne zaman başladığı ve defterlerin uyuşmazlıkta delil sayılması ise ayrı kurallara bağlıdır. Bu yazıda ticari defterlerin saklama süresi, saklama biçimi, zayi hâlinde yapılacaklar ve delil değeri özetlenmektedir.

Hangi Defterler Ticari Defterdir?

Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri bunların başında gelir. Ayrıca işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri de ticari defterdir (TTK md. 64/4). Defterler Türkçe tutulur (md. 65) ve tacir, ticari işlemlerini defterlerinde açıkça görülebilir biçimde göstermek zorundadır.

Saklama Süresi Kaç Yıl?

Ticari defterler, envanterler, bilançolar, finansal tablolar, yıllık faaliyet raporları, alınan ticari mektuplar, gönderilen ticari mektupların suretleri ve kayıtların dayandığı belgeler on yıl saklanır (TTK md. 82/1 ve 82/5). Süre, defterlere son kaydın yapıldığı, finansal tabloların hazırlandığı ya da belgenin oluştuğu takvim yılının bitişiyle başlar (md. 82/6). Örnek hesap: 2026 yılında düzenlenen bir belge için süre 2026 yılının sonunda başlar ve on yıl sonra, 2036 yılının sonunda dolar.

Kanun saklama yükümlülüğünü yalnızca işletme sahibine yüklemez. Gerçek kişi tacirin ölümü hâlinde mirasçıları, ticareti terk etmesi hâlinde ise kendisi defter ve kâğıtları saklamakla yükümlüdür; tüzel kişi sona ermişse defter ve kâğıtlar on yıl süreyle sulh mahkemesi tarafından saklanır (md. 82/8). Vergi mevzuatının defter ve saklama hükümleri ayrıca saklıdır (md. 64/5).

Gönderilen Belgelerin Kopyaları

Tacir, işletmesiyle ilgili olarak gönderilmiş her türlü belgenin fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzeri bir kopyasını yazılı, görsel ya da elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür (TTK md. 64/2). Saklanacak defter ve belgelerin sınıflandırılmış bir şekilde tutulması da kanunda ayrıca aranmıştır (md. 82/1). Yani saklama yükümlülüğü yalnızca defterleri değil, yazışma ve fatura gibi dayanak belgeleri de kapsar.

Defterler Elektronik Ortamda Saklanabilir mi?

Açılış ve ara bilançolar ile finansal tablolar dışında, saklanması gereken belgeler Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olmak kaydıyla görüntü veya veri taşıyıcılarında saklanabilir. Bunun için okunur hâle getirildiklerinde asıl belgelerle içerik olarak örtüşmeleri, saklama süresi boyunca kayıtlara her an ulaşılabilmesi ve uygun sürede okunabilir hâle getirilebilmesi gerekir (md. 82/3).

Defterler Kaybolursa veya Zarar Görürse

Yangın, su baskını, deprem gibi bir afet ya da hırsızlık nedeniyle ve kanuni saklama süresi içinde defterler zayi olursa tacir, zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır (md. 82/7).

Ticari Defterlerin Delil Değeri

Mahkeme, ticari davalarda tarafların defterlerinin ibrazına kendiliğinden ya da taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK md. 222/1; TTK md. 83). Defterlerin delil sayılabilmesi için kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun tutulmuş olması, açılış ve kapanış onaylarının yaptırılmış olması ve kayıtların birbirini doğrulaması şarttır (HMK md. 222/2). Defterlerin sahibi lehine delil olabilmesi için ayrıca diğer tarafın defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması, diğer tarafın defterlerini ibraz etmemesi ya da kayıtların aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması aranır (md. 222/3). Açılış veya kapanış onayı bulunmayan ve kayıtları birbirini doğrulamayan defterler ise sahibi aleyhine delil olur (md. 222/4).

Fiziki defterlerin açılış onayı noter tarafından yapılır; anonim ve limited şirketlerde tescil sırasında bu onayı ticaret sicili müdürlükleri verir. Defterlerin elektronik ortamda tutulması hâlinde açılışta ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter veya ticaret sicili müdürlüğü onayı aranmaz (TTK md. 64/3). Şirketlere ilişkin genel çerçeve için Şirketler Hukuku sayfasına bakılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Ticari defterler kaç yıl saklanır?

Ticari defterler ve kayıtların dayandığı belgeler on yıl saklanır (TTK md. 82/5).

Saklama süresi ne zaman başlar?

Son kaydın yapıldığı ya da belgenin oluştuğu takvim yılının bitişiyle başlar (TTK md. 82/6).

Defterler yanarsa veya kaybolursa ne yapılır?

Zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde, işletmenin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden belge istenebilir; dava hasımsızdır (TTK md. 82/7).

Ticari defterler mahkemede delil olur mu?

Kanuna uygun tutulmuş, onayları yapılmış ve kayıtları birbirini doğrulayan defterler delil olarak kabul edilebilir; koşullar HMK md. 222’de sayılmıştır.

Dayanak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 64, 65, 82 ve 83; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 222.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Tepkiniz Nedir?

like
0
dislike
0
love
0
funny
0
angry
0
sad
0
wow
0