Memur Disiplin Cezasına İtiraz: Süre, Merci ve Dava Yolu

Devlet memurlarına verilen disiplin cezaları ve bunlara karşı başvuru yolları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda düzenlenir. Anayasa’nın 129. maddesine göre disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz; bu nedenle her disiplin cezasına karşı idari yargı yolu açıktır.

Bu yazıda disiplin cezası türlerini, savunma hakkını, itiraz süresi ve mercilerini, dava yolunu ve cezanın özlük dosyasından silinmesini özetliyoruz.

Disiplin Cezaları ve Cezayı Verenler

657 sayılı Kanun md. 125’te beş disiplin cezası sayılır: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amirleri verir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir tarafından verilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası ise kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir (md. 126).

Savunma Hakkı

Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya disiplin kurulunun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde ya da belirtilen tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (md. 130).

Disiplin Cezasına İtiraz: Süre ve Merci

Disiplin cezasına itiraz süresi, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür; süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir. İtiraz mercileri, dilekçe ile karar ve eklerinin kendilerine ulaşmasından itibaren otuz gün içinde karar vermek zorundadır (md. 135).

İtirazın kabulü hâlinde disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir (md. 135).

Disiplin Cezasına Karşı Dava Açma

657 sayılı Kanun md. 135’in son fıkrasına göre disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir. Kanun, dava açılmasını itiraz yoluna başvurulmuş olması şartına bağlamamıştır. İdare mahkemesinde dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmedikçe, yazılı bildirim tarihini izleyen günden başlayarak altmış gündür (İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 7). İdari işlemlere karşı iptal ve tam yargı davaları hakkında genel bilgi için İdare Hukuku yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Kovuşturması ile İlişkisi

Aynı olay nedeniyle memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktirmez; memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması da disiplin cezasının uygulanmasına engel değildir (md. 131). Ceza yargılamasına ilişkin genel bilgi için Ceza Hukuku yazımıza bakabilirsiniz.

Disiplin Cezasında Zamanaşımı

Disiplin cezasını gerektiren fiilin öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay, memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde soruşturmaya başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmezse de ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar (md. 127).

Disiplin Cezası Özlük Dosyasından Silinir mi?

Devlet memurluğundan çıkarma dışındaki cezalarda memur, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından beş yıl, diğer cezaların uygulanmasından on yıl sonra atamaya yetkili amire başvurarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Bu sürelerdeki davranışları isteği haklı kılacak nitelikteyse istek kabul edilir; kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında disiplin kurulunun görüşü alınır (md. 133). İşçi statüsünde çalışanların iş ilişkisi ise farklı kurallara tabidir; bu konuda İş Hukuku yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Memur disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür?

Kararın tebliğinden itibaren yedi gündür. Süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir.

Disiplin cezasına itiraz etmeden dava açılabilir mi?

657 sayılı Kanun, disiplin cezalarına karşı idari yargı yolunu açık tutar ve dava açmayı itiraz şartına bağlamaz. Dava açma süresi, bildirim tarihini izleyen günden itibaren altmış gündür.

Disiplin kurulu itirazı ne kadar sürede karara bağlar?

İtiraz mercileri, dilekçe ile karar ve eklerinin kendilerine ulaşmasından itibaren otuz gün içinde karar vermek zorundadır.

Disiplin cezası ne zaman silinir?

Uyarma ve kınamada beş yıl, diğer cezalarda on yıl sonra silinmesi istenebilir; memurluktan çıkarma cezası bu kapsamda değildir.

Dayanak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu md. 125, 126, 127, 130, 131, 133 ve 135; Anayasa md. 129; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 7.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.