Anlaşmalı Boşanma Şartları 2026: Bir Yıl ve Protokol

Eşlerin boşanma ve sonuçları konusunda uzlaştığı hâllerde Türk Medeni Kanunu daha kısa bir yol öngörür. Uygulamada “anlaşmalı boşanma” denilen bu yol, kanunda belirli koşullara bağlanmıştır ve hâkimin denetimi altında yürür. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartlarını, protokolün içeriğini ve yetkili mahkemeyi özetliyoruz.

Kanundaki Şartlar

Anlaşmalı boşanmanın dayanağı TMK md. 166/3’tür. Buna göre evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılması ve boşanma kararı verilebilmesi için şu koşulların birlikte bulunması gerekir:

• Bir yıl: Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
• Ortak irade: Eşler birlikte başvurmalı ya da bir eş diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
• Hâkimin dinlemesi: Hâkim tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığı kanaatine varmalıdır.
• Uygun düzenleme: Boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilen düzenleme hâkim tarafından uygun bulunmalıdır.

Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek düzenlemede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur.

Protokolde Neler Düzenlenir?

Eşlerin üzerinde anlaştığı hususlar genellikle yazılı bir protokolde toplanır. Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK md. 184/5). Protokolde sık yer alan başlıklar şunlardır:

• Velayet ve kişisel ilişki: Çocuğun velayetinin hangi eşe bırakılacağı ve diğer eşle görüşme düzeni (TMK md. 182).
• İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması (TMK md. 182).
• Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin talebi; talep edilmeyecekse bunun da açıkça yazılması (TMK md. 175).
• Maddi ve manevi tazminat: Tarafların birbirinden tazminat isteyip istemediği (TMK md. 174).
• Mal rejimi ve eşyalar: Evlilik içinde edinilen malların ve ev eşyasının paylaşımı.
• Yargılama giderleri: Masrafların hangi tarafça karşılanacağı.

Belirsiz bırakılan her başlık, ileride ayrı bir uyuşmazlık konusu olabilir. Bu nedenle tutarların, ödeme günlerinin ve görüşme saatlerinin açık yazılması önemlidir.

Bir Yıl Dolmadıysa

Evlilik bir yılı doldurmamışsa TMK md. 166/3’e dayanılamaz. Bu durumda boşanma ancak evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının ispatıyla (TMK md. 166/1) ya da kanundaki diğer boşanma sebeplerine dayanılarak istenebilir.

2024’te 7532 sayılı Kanunla değiştirilen TMK md. 166/4’e göre ise, herhangi bir sebeple açılan boşanma davasının reddedilip kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

Yetkili Mahkeme ve Yargılama

Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK md. 168). Boşanma davaları aile mahkemesinde görülür. Anlaşmalı boşanmada da hâkim tarafları bizzat dinleyeceğinden eşlerin duruşmada hazır bulunması beklenir.

Velayet, nafaka ve mal paylaşımı davalarına genel bir bakış Aile Hukuku ile Boşanma Hukuku sayfalarında bulunuyor. Protokolde kararlaştırılan nafaka ödenmezse alacak icra yoluyla istenebilir; bu durumda ücrete uygulanan kesinti kuralları nafaka alacağında maaş haczi açısından da önem taşır.

Sık Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma için kaç yıl evli olmak gerekir?

Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir (TMK md. 166/3).

Anlaşmalı boşanmada iki eşin de duruşmaya gelmesi gerekir mi?

Kanun, hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar (TMK md. 166/3). Bu nedenle eşlerin duruşmada bizzat beyanda bulunması gerekir.

Hâkim protokolü değiştirebilir mi?

Evet. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatine göre gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; taraflar bunları kabul ederse boşanmaya karar verilir.

Protokolde nafaka yazılmazsa sonradan istenebilir mi?

Protokolün içeriği hâkim onayıyla kesinleşen kararın parçası olur. Bu yüzden nafaka konusunda ne istendiği ya da istenmediği protokolde açıkça belirtilmelidir.

Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md. 166 (dördüncü fıkra 7532 sayılı Kanunla değişik), 168, 174, 175, 182 ve 184.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.